Mailformulier   Sitemap  

Menu

In Hoc Signo Vinces!

Home > Eerste christenen > Alexamenos aanbidt zijn God

Alexamenos aanbidt zijn God

Graffiti van Alexamenos (of graffiti van de Palatijn). Museo Antiquarium Forense e Antiquarium Palatino di Roma

Detail van de graffiti van Alexamenos (of graffiti van de Palatijn, of godslasterlijke graffiti) uit de eerste eeuw na Christus. Museum Antiquarium Forense e Antiquarium Palatino, Rome.

De inscriptie vormt een grote geschiedenis van de eerste tijden van het Christendom.

Deze graffiti worden beschouwd als de eerste beeldende voorstelling van de kruisiging van Jezus. Zij werden ontdekt in 1857 toen het gebouw op de Palatijnse heuvel dat domus Gelotiana wordt genoemd, een Paedagogium, een soort internaat voor pages van het keizerlijk hof, werd opgegraven. Zij worden tussen 85 en 95 n.Chr. gedateerd, onder keizer Domitianus. Ná deze datum namelijk werd het huis gesloten. De graffiti worden de graffiti van Alexamenos genoemd, of de blasfemische, godslasterlijke graffiti.

“Alexamenos aanbidt zijn God”

Maar weinig mensen weten dat een van de oudste voorstellingen die we kennen van de kruisiging van Christus geen mooie afbeelding van de Heer, zelfs niet een een vrome poging van de eerste christenen om de Passie van Heer voor te stellen. Het is eerder een spotprent: een gekruisigde met het hoofd van een ezel. De graffiti bevinden zich in Rome en werd gekrast door een onbekende om de spot te drijven met Alexamenos en zijn geloof in Christus. Onder de tekening valt tot op vandaag te lezen in het Grieks: Αλεξαμενος ϲεβετε θεον, Alexamenos sebete theon, aanbidt (zijn) God. (ϲεβετε wil men lezen als ϲεβεται).

Kerkvader Tertullianus (160-230) beschreef al hoe christenen ervan werden beschuldigd de kop van een ezel te aanbidden (... somniastis caput asinum esse deum nostrum ..., Apologeticum XVI,1 en Ad Nationes I, XI). Deze laster was al eerder tegen de Joden geuit (zie bv. Tacitus' Annales 5,3:2 en 4:2) voordat dit op de christenen werd toegepast. 

Zoals op deze website valt te lezen, vormen de eerste eeuwen van het Christendom een tijd van vele vervolgingen en aanvallen op de christenen. Ook voor de grote vervolgingen, hadden christenen zoals Alexamenos met tegenwerking te maken en aanvallen door bekenden en onbekenden. Van deze tijden kunnen we onder andere leren dat het de christen nooit zal ontbreken aan oppositie. Zulke weerstand kan groot of klein zijn, maar zullen zeker vroeger of later opduiken in ons leven.

Wie Christus volgt, weet dat hij vroeg of laat oppositie tegen komt. Misschien is het heel menselijk te verlangen dat ons leven zich in rustige wateren afspeelt. Maar de levens van de grote heiligen laten zien dat weerstand bij ons leven hoort, en dat een christen-leven zonder kruis niet bestaat.

“Alexamenos is trouw”

De christen moet Gods genade ontvangen om in de grote deugd van de hoop en de volharding te groeien. Zo vroeg dat de apostel Petrus: een volharding die door de vroomheid wordt gevoed (2Pe 1,6). Dat is niet de houding van iemand die in zichzelf gekeerd de klappen van het leven opvangt. De hypomoné, de hoopvolle volharding die de  apostel ons vraagt kijkt altijd naar de Heer en vertrouwt op Zijn liefde en beloften die nooit ontbreken. Daarom is de hoop actief, niet berustend maar vasthoudend, stevig verankerd in het geloof.

Hier blijft de geschiedenis van Alexamenos niet bij, het blijft niet bij een spotprent. Want enkele meters verderop, op een andere muur in de ruimte ernaast, werd een andere inscriptie gevonden: Alexamenos fidelis, Alexamenos is trouw. Misschien was dat het antwoord van Alexamenos zelf of van iemand anders, we weten het niet. Wat we wél weten, is dat temidden van de moeilijkheden Alexamenos de situatie als een christen bezag, met vast geloof en gegronde hoop. Dat wil zeggen, met "hypomoné".

Gebaseerd op een artikel van Kenneth Pierce, vertaald door WV.

Meer informatie over de graffiti van Alexamenos (wikipedia in het Engels) (NB: deze Wikipedia pagina is onduidelijk over de datering van de graffiti)

Chronologie

 
top
Laatste update: