Mailformulier   Sitemap  

Menu

In Hoc Signo Vinces!

Home > Hier en nu > The Myth Buster

The Myth Buster

We beginnen hier een serie artikelen waarin mythen worden afgebroken omtrent de vroege Kerk.

Eerste mythe

"De Kerk is gesticht door keizer Constantijn in het jaar 313 na Christus."

Antwoord: Dat is onjuist, omdat van de Kerk en haar structuur gesproken wordt ver voor deze datum.

Om deze stelling te ontkrachten hebben we aan een kant de woorden van Jezus waarmee Hij de Kerk sticht ('En gij zijt Petrus en op de rots zal Ik Mijn Kerk bouwen') die in de Evangelies verschijnen. Van deze Evangelies dateren de vroegste codices of kopieën die we hebben uit de tweede eeuw, voordat Constantijn keizer werd dus.

Bovendien zijn er talloze verwijzingen te vinden in geschriften van de eerste christenen die tonen dat er een hiërarchische structuur in de Kerk bestond vanaf de vroegste tijden van de christelijke gemeenschap. Wellicht het duidelijkste voorbeeld hiervan is de eerste brief van de apostel Paulus aan Timoteüs waarin hij spreekt van de leider in de gemeenschap (dat wil zeggen, de bisschop), de 'presbyters', de 'diakens' (1Tim 3,2.8).

Andere teksten waarin melding wordt gemaakt van een of meerdere elementen van de hiërarchische structuur van de Kerk, zijn: de brief van de heilige Polycarpus aan de bewoners van Filippi, de brieven van de heilige Ignatius van Antiochië waarin hij verwijst naar zijn martelaarschap ('Ik offer mij als losprijs voor allen die zich aan de bisschop, de presbyters en aan de diakens onderwerpen'), de brief aan de Korinthiërs van de heilige Clemens Romanus, en vele anderen.

Duidelijk is dat, zoals ook José Orlandis beschrijft in zijn Geschiedenis van de Kerk (2001), "in de mate dat de Apostelen verdwenen zich overal een lokaal monarchisch episcopaat vestigde dat reeds was ontstaan vanaf het eerste moment in de andere particuliere kerken. De bisschop vormde het hoofd van de kerk, herder van de gelovigen, bezat de volheid van het priesterschap en het nodige gezag om de gemeenschap te besturen.

De interne structuur van de christelijke gemeenschappen was hiërarchisch. De bisschop, hoofd van de lokale kerk, werd terzijde gestaan door de clerus, wiens hoogste graden -de orden van presbyters en diakens- net zoals het bisschopsambt van goddelijke instelling zijn.

De lagere clerus, die bepaalde functies in de kerk had toegewezen gekregen, verscheen in de loop van de eeuwen. De gelovigen die het volk Gods uit maakten bestonden grotendeels uit gewone christenen, hoewel sommigen zich om de een of andere reden onderscheidden van de rest".

Keizer Constantijn

Ten slotte moet nog opgemerkt worden, dat het primaatschap van de bisschop van Rome reeds erkend werd door het gehele christenvolk vanaf de tijd van de heilige Petrus, en gehandhaafd vanaf diens dood gedurende anderhalve eeuw vóór Constantijn.

 

Tweede mythe

"Vrouwen werden gediscrimineerd onder de eerste christenen"

Antwoord: dat is onjuist want zij verrichtten juist belangrijk apostolisch werk, en hun geloof werd geroemd door de heilige Paulus en zelfs door heidense auteurs.

Van deze mythe blijft niets over als we bijvoorbeeld kijken naar de talloze verwijzingen van de apostel Paulus in zijn brieven naar diverse vrouwen (waarbij hij ook hun namen noemt) om hun inzet voor de prediking van het Evangelie te prijzen of ze te bedanken voor het een of ander dat zij voor hem of de gemeenschap hebben gedaan: Claudia, Cloé, Apfia, Evodia, Syntique, Ninfas... 

Maria en de andere heilige vrouwen

Ook emeritus paus Benedictus XVI wilde zijn cyclus catechesen over de eerste getuigen van het Christendom afsluiten met een catechese over de vrouwen in dienst van het Evangelie (14 februari 2007).

Gevraagd naar de rol van de vrouw in het vroege christendom, zegt de hoogleraar Domingo Ramos-Lissón het volgende:

"Je kunt rustig stellen dat de apostolische activiteit van vrouwen in de christelijke Oudheid buitengewoon belangrijk was. Een aanwijzing voor dit belang geeft de kritiek die werd geuit door enkele illustere heidenen zoals Plinius, Celsus en Porphirius. Zij smalen met dit Christendom dat zich snel verbreidt door de bekering onder de vrouwen.

Vanaf het begin van het Christendom speelt de vrouw een onvervangbare rol in de verspreiding van het Evangelie. Een voorbeeld hiervan zou Priscilla kunnen zijn, die het Evangelie brengt aan Apollo zoals Lucas beschrijft (Hnd 18, 26). Clemens van Alexandrië beschrijft de rol van de eerste christen-vrouwen die de Apostelen ter zijde staan en als enige de vrouwenhuizen konden betreden, als middelaars konden optreden en zo de boodschap van verlossing door Jezus konden brengen (Stromata, III, 6, 53).

In de apocriefe christelijke literatuur vinden we bijvoorbeeld de Handelingen van Paulus en Tecla, een soort historiserende roman uit de tweede eeuw, waarin de auteur vertelt over de belangrijke rol van Tecla en haar voorstelt als de evangeliste van de Apostel onder de vrouwen. De voorbeelden zijn talrijk".

 

Derde mythe

"Het Christendom was een obstakel in de ontwikkeling van de Westerse beschaving"

Antwoord: Dat is onjuist, het is het Christendom dat de Westerse beschaving heeft gemaakt tot wat ze is. De moderne wereld bestaat slechts uit christelijke maatschappijen.

Is het waar dat het Christendom beschaving heeft voortgebracht?

Parthenon

De moderne wereld bestaat uit slechts christelijke maatschappijen, niet uit Islamitische landen, niet uit Azië.

De globalisatie heeft een belangrijke vraag opgeworpen waarop vooralsnog geen antwoord is gegeven dat algemeen aanvaard wordt in de huidige cultuur: Hoe komt het dat de "moderne wereld" ontstaan is in het Westen en dat deze zich heeft verspreid over de gehele wereld? En waarom is het dat ze aanvaard wordt door alle volken en krijgt ze de voorkeur boven de traditionele levenswijzen? 

Of in andere bewoordingen: Waarom heeft het Westen vanaf de val van het Romeinse Rijk een evolutie meegemaakt die haar als eerste deze kenmerken van "moderne wereld" hebben gegeven, waarin alle volken wilden leven?

Deze kenmerken zijn samen te vatten met dit paar begrippen: vrijheid, democratie, wetenschappelijk-technische en economisch-sociale vooruitgang, gelijke rechten voor man en vrouw, stabiliteit en veiligheid in elk land, onderwijs en gezondheidszorg voor allen, rechtvaardigheid gebaseerd op wetten en niet op het recht van de sterkste, sociale rechtvaardigheid, vrede onder de volken en staten. 

Rodney Stark

De Amerikaanse godsdienstsocioloog Rodney Stark (auteur van The Victory of Reason: How Christianity Led to Freedom, Capitalism, and Western Success, Random House 2005) heeft de vele antwoorden onderzocht die hierop gegeven zijn: de geografische ligging en het klimaat van Europa, de ontdekking van andere landen en continenten, de kolonisatie, de historische en culturele ontwikkelingen die openstonden voor vooruitgang, het Grieks-Romeinse denken en vele meer.

Hij komt tot de conclusie dat deze antwoorden niet verklaren waarom het Westen vooruitgang heeft gemaakt en waarom andere delen van de wereld gedurende duizenden jaren in ontwikkeling zijn blijven steken. Denken we bijvoorbeeld aan de grote beschavingen van China, India, Japan, Vietnam, Korea, de arabische en islamitische landen, precolombiaans Amerika, waar nog niet eens begin werd gemaakt met de historische processen die het Westen voortstuwden.

Stark neemt duidelijke positie in: "Het was het Christendom dat de Westerse beschaving heeft gemaakt tot wat ze is. De moderne wereld bestaat slechts in de christelijke maatschappijen. Niet in de islamitische wereld, niet in Azië. Niet in een 'seculiere' maatschappij, die niet bestond. Alle processen die op gang zijn gebracht buiten het Christendom om, zijn geïmporteerd vanuit het Westen, veelal door kolonisten en missionarissen".

Dit historische gegeven dat moeilijk te ontkennen is, wordt gedocumenteerd niet op godsdienstige wijze, maar met een seculier argument. Het Evangelie, het gedachtegoed van de Kerkvaders en de christelijke theologie vormen de waarachtige bron voor vooruitgang in het Westen en de gehele wereld. 

De vier evangelisten

Terwijl in de grote godsdiensten het accent gelegd werd op het mysterie, de meditatie, de astrologie en de vlucht uit de werkelijkheid, werd het Christendom geboren uit de Openbaring van God en door de Bijbel. Christus bevestigde de absolute waarde van elke menselijke persoon "geschapen naar het beeld van God" waarbij de logica en het deductieve denken werden aanvaard en de weg van de wetenschappen en de moderne vooruitgang werd geopend. 

Een tweede deel lijkt haast het vervolg op het eerste: Thomas E.  Woods, How The Catholic Church Built Western Civilization (2005).

Thomas E Woods

Thomas E. Woods, eveneens hoogleraar uit de Verenigde Staten, beantwoordt dezelfde vraag als de vorige auteur: Hoe kan het dat de "moderne wereld" onstaan is in het Westen en zich heeft verspreid over de gehele wereld? Hoe komt het dat ze omarmd wordt door alle volken die er de voorkeur aan geven boven de traditionale levenswijzen? 

Hij toont op concrete, historische wijze hoe de diverse "noviteiten" die het Westen groot hebben gemaakt, niet slechts zijn toe te schrijven aan het Woord van God, aan Jezus Christus,  maar tevens aan de katholieke Kerk die in de loop der eeuwen deze principes en evangelische modellen -zelfs bij tijd en wijle ondanks de ontrouw van pausen, bisschoppen, priesters en gelovigen in Christus. De Kerk is een instelling die is geïnspireerd door God, maar bestaat uit mensen. Het boekdeel neemt in meerdere hoofdstukken de Westerse geschiedenis door, vanaf de val van het Romeinse Rijk tot de inval van de barbaarse volken, tot aan onze tijd.

Rome

Na het Romeins Imperium, in de eeuwen van chaos onder de Westerse volken, redden de monniken de beschaving (hoofdstuk 1). Later stichtte de Kerk universiteiten met het universitair leven en de scholastische filosofie (hoofdstuk 2). Onder haar invloed bloeiden de moderne wetenschappen en de moderne kunst, het internationaal recht en het kapitalisme; de zorg voor de armen en "hoe de katholieke naastenliefde de wereld veranderd heeft".

De laatste hoofdstukken "De Kerk en het Westerse recht", "De Kerk en de Westerse moraal" tonen met historische feiten hoe de katholieke Kerk aan het begin staat van bijvoorbeeld de scheiding van Kerk en staat (dat geldt niet voor de Orthodoxe en protestantse kerken), de afschaffing van de slavernij, de veroordeling van de ere-duels, de bevordering van de mensenrechten, en zo verder.

Tenslotte onderzoekt Woods hoe "een wereld zonder God" functioneert, zoals het Westen tegenwoordig, waar men zich heeft afgescheiden van het evangelie en van het model Christus. Die Westerse wereld heeft de katholieke Kerk van tijd tot tijd vervolgd en gemargineerd door haar voor te stellen als vijand van de vooruitgang. Zelfs vandaag nog weigert de Europese Unie de "christelijke wortels" te erkennen van onze beschaving. Een leugen en historische dwaasheid. 

De laatste pagina's van het boek zijn ook geweldig. De auteur vertrekt vanuit de bewering van Nietsche: "De verwerping van het idee dat de wereld door God geschapen is met een doel ... maakt de mens meer vrij om aan het leven de betekenis te geven die hij wil. Het leven heeft zo geen enkele andere betekenis".

Woods toont hoe dit idee zegeviert in de geseculariseerde en praktisch heidense wereld van vandaag, in de verwording en onmenselijkheid van de kunst, in de architectuur en vele andere uitdrukkingsvormen van de mens, tot aan het nihilisme van Jean-Paul Sartre (het universum is absoluut absurd en het leven zelf totaal verstoken van zin) dat de dominerende cultuur van het moderne Westen uitdrukt. Een cultuur die steeds meer dor, oud en pessimistisch wordt. Dat wil zeggen, zoals het er nu voor staat heeft het Westen geen toekomst.

Alvorens te denken of te zeggen dat dat alles "triomfalisme" is, is het goed eerst het boek te lezen en de historische argumenten te wegen die worden ingebracht. Want over dit onderwerp spreken we niet met redenaties, gemeenplaatsen of onwaarheden, maar met historische bewijzen die antwoorden bieden, zoals ze in deze twee boeken worden geboden.

Chronologie

 
top
Laatste update: