Mailformulier   Sitemap  

Menu

In Hoc Signo Vinces!

Home > Martyrologium > Augustinus - 28 augustus

Augustinus - 28 augustus

Heilige Augustinus, bisschop van Hippo wordt beschouwd als de grootste Kerkvader, een groot filosoof en theoloog. Het werk van deze heilige is zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de filosofie en de theologie in het Westen.

Ik verlangde ernaar de stoffelijke resten te eren van de heilige Augustinus, om in naam van de gehele Katholieke kerk eer te brengen aan een van haar belangrijkste "vaders", en om mijn eigen devotie en persoonlijke dankbaarheid te tonen jegens hem die zo een belangrijke rol heeft gespeeld in mijn leven als theoloog en herder, eerder nog als mens en priester.
Paus Benedictus XVI bij het graf van de heilige Augustinus, 21 april 2007

Leven

Agustinus werd geboren in Thagaste (heden Souk-Ahras in Algerije) op 13 november 354. Zijn vader Patricius was heiden. Zijn moeder, de heilige Monica, was een voorbeeld van een christelijke echtgenote en moeder: met haar deugden, haar lijden en gebed verkreeg zij eerst de bekering van haar man, die gedoopt werd vlak voor zijn sterven, en daarna die van hun kinderen.

Augustinus

Monica oefende op haar zoon belangrijke invloed uit. Daarvan heeft Augustinus getuigd in zijn Belijdenissen. Toch schrijft hij ook dat zijn jeugd gekenmerkt werd door een ongeremde vrijheid en een onophoudelijk zoeken naar de waarheid.

Augustinus volgde zijn opleiding in zijn moederstad Tagaste, Madaura en later in Carthago. Op zijn zeventiende zocht hij een levensgezellin en verwekte een kind. Zijn roeping als filosoof werd gewekt toen hij de Hortensius van Cicero las. Hij verbond zich geestelijk met het puriteinse Manicheïsme vanaf zijn negentiende levensjaar tot zijn negenentwintigste.

Het Manicheïsme stelde hem echter teleur, deze stroming vatte de wereld op als een tegenstelling tussen de beginselen van goed en kwaad. Hij vertrok naar Rome in het jaar 383, opende daar een school in de Retorica en volgde de stroming van het academisch scepticisme.

Het jaar daarop verkreeg hij de leerstoel van Retorica in Milaan. In dezelfde stad beluisterde Augustinus de preken van heilige Ambrosius. Onder invloed van bisschop Ambrosius veranderde Augustinus zijn mening over de Katholieke kerk, het geloof, de exegese en het beeld van God dat hij had.

In het contact met een kring van neoplatonici bereidde zich zijn intellectuele bekering voor. Een van de leden van die kring gaf hem werken te lezen van Plotinus en Porfyrius.

Bekering

Augustinus en zijn moeder Monica

De bekering van het hart volgde een korte tijd later, in september 386. Het jaar daarop in Ostia, stierf zijn moeder Monica die met haar gebed en lijden zoveel had bijgedragen aan de bekering van haar zoon. Haar feestdag wordt gevierd op de dag voor die van haar zoon, op 27 augustus.

Omdat Augustinus ten dienste wilde staan van de Kerk, keerde hij naar Afrika terug en begon aan de hervorming van het christelijk leven aldaar. Drie jaar later werd hij priester gewijd in Hippo om zijn oude bisschop Valerius te helpen. Valerius wijdde hem in 396 tot bisschop, en het jaar daarop, na de dood van Valerius, volgde Augustinus hem op als bisschop. Onder zijn impuls herleefde het geloof van de kerk in Afrika.

Agustinus bestreed de ketterijen van zijn tijd. De laatste jaren van zijn leven werden bemoeilijkt door oorlogen. De Vandalen belegerden de stad Hippo en drie maanden later, op 28 augustus 430 stierf hij, nog midden in zijn literaire activiteit.

Augustinus was een krachtige en gezonde man, dat blijkt wel uit al zijn activiteit, zijn werken en reizen, en zijn leeftijd. De ziekten die Augustunus te verdragen had waren het gevolg van vermoeidheid van alle inspanning, zijn ascese en zijn apostolische activiteit. Zijn levensdroom was alle mensen de waarheid zouden kennen. Voor die droom streed hij met een sterk en vreedzaam karakter. Zijn kleine bisdom werd het hart van de christenheid. Vandaag de dag rust zijn gebeente in Pavia. In de iconografie wordt hij meestal voorgesteld als bisschop of als monnik met een boek in de hand, een hart of een kerk.

Kerkleraar

De talrijke werken van Augustinus zijn bijna geheel aan ons overgeleverd en in goede staat. Daarin worden zeer veel onderwerpen behandeld; we vinden er zijn eigen leven (zoals in de Confessiones en Soliloqui), moraal en ascese, exegese en apologetiek (waaronder de Civitas Dei), met argumenten tegen het Manicheïsme en de belangrijkset ketterijen van zijn tijd.

Augustinus

De roeping van Augustinus, of zijn missie, bestond er in te beschrijven, af te stemmen, op te nemen en door te geven wat de twee (Grieks-Romeinse cultuur en de Joods-christelijke cultuur) overleverden. Daarmee is hij zeer succesvol geweest, en is daarmee een Europees genie geworden. Het denken heeft er een nieuwe weg mee gevonden, en de christelijke spiritualiteit is er nog steeds zeer van doordrongen.

Augustinus bezat vele kwaliteiten: een sterke intelligentie voor zowel de synthese en de analyse, een krachtige wil, grote gevoeligheid, sprekende levendigheid, creatief voorstellingsvermogen, onuitputtelijk initiatief, een geheel eigen stijl, groot gevoel voor humor en voor het belachelijke.

Hij is ook de eerste filosoof geweest die de drie fundamentele problemen van het bestaan met de rationele theologie te lijf is gegaan: de waarheid, het zijn en het goede. Hij is ook vrijwel de eerste theologg geweest die vertrouwde op een kritische filosofie om de dogmatismen en fideismen te lijf te gaan. Het verstand beschouwde hij namelijk als een natuurlijke openbaring.

Augustinus is een man uit één stuk die zijn leven en zijn werken en zijn iintenties verenigde in een levend en dialectisch systeem. Dat bleef soms wel impliciet. Theorie en praktijk zijn voor hem twee vormen van een zelfde positie. Toch is het overdreven om te beweren dat zijn theorieën veralgemeniseringen zijn van persoonlijke ervaringen.

Misschien moeten we zijn werk theologische antropologie noemen, dan kunnen we ook van een christelijk humanisme spreken. Want het mens-zijn is steeds zijn vertrekpunt, van waaruit zelfs het bestaan van God wordt aangetoont.

Chronologie

 
top
Laatste update: